पातितोऽपि कराघातै:
उत्पतत्येव कन्दुक:।
प्रायेण हि सुवृत्तानाम्
अस्थायिन्यो विपत्तय:।।
उत्पतत्येव कन्दुक:।
प्रायेण हि सुवृत्तानाम्
अस्थायिन्यो विपत्तय:।।
✓ पदच्छेद--
पातित:, अपि,कराघातै:, उत्पतति ,एव, कन्दुक:, प्रायेण, हि, सुवृत्तानाम् , अस्थायिन्य: , विपत्तय:।
पातित:, अपि,कराघातै:, उत्पतति ,एव, कन्दुक:, प्रायेण, हि, सुवृत्तानाम् , अस्थायिन्य: , विपत्तय:।
✓ शब्दार्थ--
१) पातित: >पातित (वि,पुं)--
= जमिनीवर टाकलेला
= गिरायी हुई
= Struck down
२) अपि (अ)---
=सुध्दा
= भी
= Also/even if
३) कराघातै: >कराघात (पुं,समास:)--
• करस्य आघाता:,तै:।
= हाताच्या आघाताने
= हात के आघातों से
= By the blows of hand
४) उत्पतति >उद् +पत् (१प)--
=उसळी घेतो
= ऊपर उछलती है
= Bounces back
५) एव (अ)--
=निश्चितपणे
= ही
= Certainly
६) कन्दुक: >कन्दुक (पुं)--
=चेंडू
= गेंद
= A ball
७) प्रायेण (अ)--
=नेहमी/ बहुतेक
= प्राय:
= Usually
८) हि (अ)--
= च
= सचमुच
= Verily
९) सुवृत्तानाम् >सुवृत्त (वि, पुं,समास:)--
• शोभनं वृत्तं येषां ते, तेषाम्।
=चारित्र्य संपन्न मनुष्याचा
= चारित्र्यवान मनुष्य की
= Of the people of good character
१०) अस्थायिन्य:>अस्थायिन् (वि, स्त्री--अस्थायिनी)
=तात्पुरता / क्षणिक
= न टिकनेवाली
= Temporary
११) विपत्तय:>विपत्ति(स्त्री)--
=आपत्ती/ संकट
= विपत्तियाँ
= Calamities
✓ प्रश्न--
१) कन्दुकः कैः पातितः उत्पतति?
२) केषां विपत्तयः अस्थायिन्यः भवन्ति?
✓ अन्वय--
(यथा) कराघातै: पातित: अपि कन्दुक: उत्पतति एव (तथा) प्रायेण हि सुवृत्तानाम् विपत्तय: अस्थायिन्य: (भवन्ति)।
✓ अर्थ--
१) मराठी अर्थ–
हाताने जमिनीवर आपटलेला चेंडू उसळी घेतो व पुन्हा वर येतो.त्याच प्रमाणे चारित्र्य संपन्न मनुष्यावर संकटे आली असता ते हतबुद्ध झाले तरी ती त्यांची अवस्था तात्पुरती ( क्षणिक)असते .ते लगेचच त्यातून उसळणाऱ्या चेंडू पण प्रमाणे बाहेर पडतात.
२) संस्कृतार्थ:--
यथा कराघातैः अधः क्षिप्तः कन्दुकः ऊर्ध्वदिशि क्राम्यति तथा प्रायः शीलवान् पुरुषः विपत्तौ सत्यामपि तां पराजित्य पुनः समृद्धिम् अधिगच्छति। तस्य कृते विघ्न: क्षणिक: एव भवति।
३) हिंदी अर्थ--
हात के आघातों से जमीन पर पटकी हुई गेंद फिर ऊपर उछलती ही है। प्राय: चारित्र्यवान व्यक्ति की विपत्तियाँ बहुत देर तक टिकनेवाली नही होती है।
४) English Meaning–
A ball bounces back even if it be stuck down by the blows of the hand. Even so usually the calamities of the righteous people are certainly only temporary in nature.