शनैर्विद्या शनैर्वित्तं
शनै: पर्वतमूर्धनि।
शनै: कन्था: शनै: पन्था:
पञ्चैतानि शनै: शनै:।।
शनै: पर्वतमूर्धनि।
शनै: कन्था: शनै: पन्था:
पञ्चैतानि शनै: शनै:।।
✓ पदच्छेद--
शनै:, विद्या, शनै: , वित्तम्, शनै: पर्वतमूर्धनि, शनै: ,कन्था:, शनै:, पन्था:,पञ्च, एतानि, शनै: ,शनै:।
शनै:, विद्या, शनै: , वित्तम्, शनै: पर्वतमूर्धनि, शनै: ,कन्था:, शनै:, पन्था:,पञ्च, एतानि, शनै: ,शनै:।
✓ शब्दार्थ--
१) शनै: (अ)--
= हळू हळू
= धीरे धीरे
= Slowly
२) विद्या (स्त्री)--
= ज्ञान
=ज्ञान
= Knowledge
३) वित्तम् > वित्त (नपुं)--
= पैसे
=पैसा/धन
= Wealth
४) कन्था: > कन्था (स्त्री)--
= गोधडी
=कथरी/पुराने वस्त्रों को एक कर के सिलकर बनाई गयी चादर/गुदड़ी/योगियों का परिधान
= A woven blanket
५) पन्था: > पथिन् (पुं)--
= मार्ग
= रस्ता
= Ways
६) पञ्च (वि)--
= पाच
=पाँच
= Five
७) एतानि >एतद् (नपुं)--
= हे
= यह
= These
✓ प्रश्न--
१) कानि पञ्च शनै: शनै: करणीयानि?
✓ अन्वय--
विद्या शनै: (लब्धव्या)। वित्तम् शनै: (प्राप्तव्यम् )। पर्वतमूर्धनि शनै: (आरोहणीयम् ) । कन्था: शनै: (कर्तव्या)। पन्था: शनै: (क्रमणीया:)। पञ्च एतानि (वस्तूनि) शनै: शनै: (कर्तव्यानि )।
✓ अर्थ--
१) मराठी अर्थ--
विद्या हळूहळू (शिकावी), धन हळूहळू (मिळवावे), पर्वताच्या शिखरावर हळूहळू (चढावे), गोधडी हळू हळू (तयार करावी) व मार्ग हळूहळू (आक्रमावा). या पांच गोष्टी हळूहळू कराव्यात.
२) संस्कृतार्थ:--
अस्मिन् सुभाषिते कानि पञ्च वस्तूनि शनै: कर्तव्यानि इति सुभाषितकार: वदति । शनै: नाम विचारपूर्वकं । विद्या शनै: लब्धव्या । पठितस्य विषयस्य आकलनम् अपेक्षितम् अस्ति । धनं शनै: प्राप्तव्यम् । धनं योग्येन न्याय्येन धर्मेण लब्धव्यम् । अन्याय्यमार्गेण न लब्धव्यम् । पर्वतारोहणमपि शनै: कर्तव्यम् । स्वस्य मार्ग: योग्य: वा न वा इति विचार्य तेन मार्गेण गच्छेत् । कन्था अपि शनै: कर्तव्या ।
३) हिंदी अर्थ–
विद्या धीरे धीरे ( अर्जित करनी चाहिये ), धनसम्पत्ती धीरे धीरे ( प्राप्त करनी चाहिये ), पर्वत शिखर पर धीरे धीरे (चढना चाहिये ) , गुदड़ी धीरे धीरे ( बनानी/सिलानी चाहिये ) और पाथ धीरे धीरे ( चलना चाहिये ) , यह पाँच चीजे धीरे धीरे करनी चाहिये ।
४) English Meaning--
These five things should be done slowly-- acquiring knowledge, acquiring wealth, climbing to the top of the mountain, weaving a blanket and travelling on a path.