५३) सर्पदुर्जनयोर्मध्ये---।।

सर्पदुर्जनयोर्मध्ये
वरं सर्पो न दुर्जन:।
सर्पो दशति कालेन
दुर्जनस्तु पदे पदे।।

पदच्छेद--
सर्पदुर्जनयो:, मध्ये, वरम्, सर्प:,न,दुर्जन:, सर्प:, दशति, कालेन, दुर्जन:, तु, पदे,पदे।

शब्दार्थ-- 
१) सर्पदुर्जनयो: 
सर्पदुर्जन (पुं, समास:)--
• सर्प: च दुर्जन: च सर्पदुर्जनौ, तयो:।
= सर्प आणि दुर्जन या दोघांमध्ये
= साँप और दुर्जन इन दोनों में
= Between the serpent and the wicked person

२) मध्ये (अ)--
= मध्ये
= में
= Between

३) वरम् (अ)--
= चांगला
=श्रेष्ठ/अच्छा
= Better

४) सर्प: >सर्प (पुं)--
= साप
=साँप
= The serpent

५) (अ)--
= नाही
=नही
= Not

६) दुर्जन: >दुर्जन (पुं)---
= दुर्जन
=दुर्जन/दुष्ट
= The wicked.

७) दशति >दंश् (१प)--
= दंश करतो
=दंश करता है ।
= Bites

८) कालेन >काल (पुं)--
= वेळ आल्यावर
=समय आने पर
= After a time

९) तु (अ)--
= परंतु
=लेकिन
= But

१०) पदे पदे > पद (नपुं)--
= प्रत्येक पावलाला
= पग पग पर
= At every step

प्रश्न--
१) सर्प दुर्जनयोर्मध्ये कः वरम्?
२) कालेन कःदशति?
३) दुर्जनः कदा दशति?

अन्वय-- सर्पदुर्जनयोर्मध्ये सर्प: वरं न दुर्जन:। सर्प: कालेन दशति, दुर्जन: तु पदे पदे (दशति)।

अर्थ--

१) मराठी अर्थ-- 
दुर्जन आणि सर्प या दोहोंमध्ये सर्प बरा पण दुर्जन नाही.कारण सर्प वेळ आल्यासच दंश करतो पण दुर्जन तर पावलोपावली डसतो.

२) संस्कृतार्थ:-- 
दशनं सर्पस्य दुष्टस्वभावः एव किन्तु सर्पदुर्जनयोः सर्पः एव वरम् अस्ति।सर्पः तु क्वचित् भयवशात् दशति। दुर्जनः तु वारंवारं पीडयति।

३) हिंदी अर्थ--
साँप और दुर्जन में साँप श्रेष्ठ है , दुर्जन नही । क्यों की साँप समय आने पर ही दंश करता है लेकिन दुर्जन तो पग पग पर दंश करता है ।

४) English Meaning-- 
Between a sepent and a villain, the serpent is better. For the serpent bites at certain times but the wicked person bites at every step.