नम: शिवाय शान्ताय
कारणत्रयहेतवे।
निवेदयामि चात्मानं
गतिस्त्वं परमेश्वर।।
कारणत्रयहेतवे।
निवेदयामि चात्मानं
गतिस्त्वं परमेश्वर।।
✓ पदच्छेद--
नम:, शिवाय, शान्ताय, कारणत्रयहेतवे, निवेदयामि, च, आत्मानम्, गति:, त्वम्, परमेश्वर।
नम:, शिवाय, शान्ताय, कारणत्रयहेतवे, निवेदयामि, च, आत्मानम्, गति:, त्वम्, परमेश्वर।
✓ शब्दार्थ--
१) नम: >नमस् (अ)
= नमस्कार
= नमन/नमस्कार/वन्दन
= Salutation
२) शिवाय >शिव (पुं)--
=शंकराला
= शंकरजी को
= To Lord Shiva
३) शान्ताय >शान्त (वि, पुं)--
= शांती स्वरूप
=शांतीरुप
= To the one who is in the perfect state of equipoise/quietude
४) कारणत्रयहेतवे >कारणत्रयहेतु (पु, समास:)--
• कारणानां त्रयम्।
• कारणत्रयस्य हेतु:, तस्मै।
(समवायि, असमवायि तथा निमित्तम् इति कारणत्रयं न्यायशास्त्रे प्रसिद्धम्।)
=तीन कारणांचा हेतु स्वरूप असलेला
=सत्व , रज और तम इन तीन गुणों के कारणस्वरुप रहनेवाला
= The origin of the threefold cause.
५) निवेदयामि >नि+ विद् (२प)-- णिजन्तम्।
=समर्पित करतो
=निवेदन करता हूँ
= (I) offer
६) च (अ)--
=आणि
=और
= And
७) आत्मानम् >आत्मन् (पुं)--ध
=स्वतः ला
=खुद को
= Myself
८) गति: >गति (पुं)--
= अंतिम आश्रय स्थान
=अंतिम गति
= Destination/refuge
९) त्वम् >युष्मद्
=तू
=तू
= You
१०) परमेश्वर (पुं, संबो)
=हे! परमेश्वरा
=हे भगवन् !
= Oh Supreme Lord
✓ प्रश्न--
१) कविः कं नमति?
२) शिव: कीदृश:?
२) कविः आत्मानं कस्मै निवेदयति?
३) कविः शिवाय किमर्थं नमति?
✓ अन्वय--
शिवाय शान्ताय कारणत्रयहेतवे च नम:। (हे) परमेश्वर , अहं आत्मानम् (भवते) निवेदयामि (यत:) त्वं (मम परमा) गति: (आश्रयस्थानं/गन्तव्यस्थानम् असि।)
✓ अर्थ--
१) मराठी अर्थ--
जो शांतिस्वरूप आहे आणि त्रिविध कारणांचेही कारण आहे त्या शिवाला माझा नमस्कार. हे परमेश्वरा मी स्वत:ला तुला समर्पित करतो. ( कारण) तूच माझे अंतिम आश्रयस्थान आहेस.
२) संस्कृतार्थ:--
यः परमशान्तिनिधानम् अस्ति तं भगवन्तं शिवं नमामि। सः कारणत्रयस्य हेतुः अस्ति।अहं आत्मानमेव तस्मै अर्पयामि। स एव (मम) परमम् आश्रयस्थानम् अस्ति।
३) हिंदी अर्थ–
उस शंकरजी को मेरा भावपूर्ण नमन है जो शांतिस्वरूप है और त्रिविध कारणों के भी कारण है । हे भगवन् ! मैं अपने आपको तुम्हे समर्पित करता हूँ कारण तुम ही मेरी परम गति हो ( तेरे अलावा मेरी अन्य गति नही है !)।
४) English Meaning--
Salutation to Shiva , who is the perfect state of quietude, and the origin of the threefold cause. Oh Supreme Lord I offer myself unto Thee because you are my final destination and refuge.