स्वच्छन्दत्वं धनार्थित्वं
प्रेमभावोऽथ भोगिता।
अविनीतत्वमालस्यं
विद्याविघ्नकराणि षट्।।
प्रेमभावोऽथ भोगिता।
अविनीतत्वमालस्यं
विद्याविघ्नकराणि षट्।।
✓ पदच्छेद–
स्वच्छन्दत्वम्, धनार्थित्वम्, प्रेमभाव:,अथ,भोगिता,अविनीतत्वम्, आलस्यम्, विद्याविघ्नकराणि, षट्।
स्वच्छन्दत्वम्, धनार्थित्वम्, प्रेमभाव:,अथ,भोगिता,अविनीतत्वम्, आलस्यम्, विद्याविघ्नकराणि, षट्।
✓ शब्दार्थ--
१) स्वच्छन्दत्वम् >स्वच्छन्दत्व (नपुं)--
= स्वैर वृत्ती
= स्वच्छन्द वृत्ती /मनमुखता
= Libertine nature
२) धनार्थित्वम् >धनार्थित्व (नपुं)--
=धनसंपत्तीचा हव्यास
=धन का मोह /अर्थलोलुपता
= Desire for wealth
३) प्रेमभाव: >प्रेमभाव (पुं)--
= भौतिक सुखांची आवड
=( विकारी ) प्रेम में पड़ना
= Attachment (to worldly things)
४) अथ (अ)--
=आणि
=और
= And/also
=आणि
=और
= And/also
५) भोगिता (स्त्री)--
=इंद्रीयलोलुपता
=भोगप्रिय होना
= Sensory enjoyment
६) अविनीतत्वम् >अविनीतत्व (नपुं)--
= अमानुषता
=अनम्रता
= Lack of humility/arrogance
७) आलस्यम् >आलस्य (नपुं)--
=आळस
=आलस्य/अलसीपन
= Lethargy
८) विद्याविघ्नकराणि >विद्याविघ्नकर (नपुं, समास:)--
• विद्याया: (विद्यासम्बन्धी) विघ्न:,विद्याविघ्न:।
• विद्याविघ्नं कुर्वन्ति इति।
=विद्यार्जनाच्या प्रयत्नांत बाधा आणतात
=विद्या कमाने के प्रयासों में बाधा उत्पन्न करते है ।
= Impediments in the path of acquiring knowledge.
९) षट् > षष् (वि)---
=सहा
=छः
= Six
✓ प्रश्न--
१) कति विद्याविघ्नानि ?
२) तानि विद्याविघ्नानि कानि?
३) एतस्मिन् अर्थे के शब्दा: श्लोके सन्ति?
• मनोवाञ्छितम् आचरणम् =
• उद्यमस्य अभाव:=
• याचकत्वम् /धनलालसा =
• नम्रताया: अभाव:=
✓ अन्वय--
स्वच्छन्दत्वम्, धनार्थित्वम्, प्रेमभाव: , भोगिता, अविनीतत्वम् अथ आलस्यम् [इति] षट् विद्याविघ्नकराणि [सन्ति] ।
✓ अर्थ--
१) मराठी अर्थ–
स्वैर आचरण, धनसंपत्तीचा हव्यास, भौतिक सुखांची आवड,इंद्रीयलोलुपता,अमानुषता( असंवेदनशीलता,) आणि आळस हे सहा दुर्गुण माणसाच्या विद्यार्जनामध्ये बाधा आणतात.
२) संस्कृतार्थ:--
सुभाषितकारस्य मतेन षड् विघ्नानि विद्याग्रहणे सन्ति । स्वच्छन्दम् आचरणं (अनुशासनहीनता) ,धनलोभः भौतिकवस्तूनाम् मोहः, विषयभोगाः, औद्धत्यम् आलस्यं च।
३) हिंदी अर्थ–
मनमुखता या स्वतंत्रता , धनलोलुपता , (किसी के विकारी ) प्रेम में पड़ना , भोगपिपासा , अनम्रता और आलस्य यह छः दुर्गुण आदमी के विद्या कमाने के प्रयासों में बाधा लाते है ।
४) English Meaning--
Libertine nature, desire for wealth, attachment to worldly things as also indulgence in sensual pleasures, arrogance and lethargy are the six impediments in the path of acquiring knowledge.