मुखं पद्मदलाकारं
वचश्चन्दनशीतलम्।
हृदयं वह्निसन्तप्तं
त्रिविधं दुष्टलक्षणम्।।
वचश्चन्दनशीतलम्।
हृदयं वह्निसन्तप्तं
त्रिविधं दुष्टलक्षणम्।।
✓ पदच्छेद–
मुखम्, पद्मदलाकारम्, वच:, चन्दनशीतलम्, हृदयम्, वह्निसन्तप्तम्, त्रिविधम्, दुष्टलक्षणम्।
मुखम्, पद्मदलाकारम्, वच:, चन्दनशीतलम्, हृदयम्, वह्निसन्तप्तम्, त्रिविधम्, दुष्टलक्षणम्।
✓ शब्दार्थ--
१) मुखम् > मुख (नपुं)--
= मुख
= मुख
= Mouth
= Mouth
२) पद्मदलाकारम् >पद्मदलाकार (नपुं, समास:)--
• पद्मस्य दलं पद्मदलम्।
• पद्मदलस्य आकार: इव आकार: यस्य तत्।
= कमळाच्या पाकळीप्रमाणे
=पद्मदल के आकार का
= Like a lotus petal in shape
= Like a lotus petal in shape
३) वच: >वचस् (नपुं)--
= बोलणे
= बोलना
= Speech
= Speech
४) चन्दनशीतलम् >चन्दनशीतल (नपुं,समास:)--
• चन्दनम् इव शीतलम्।
= चंदनासारखे शीतल
= चंदनसमान शीतल
= Cool / soothing like sandlewood
= Cool / soothing like sandlewood
५) हृदयम् >हृदय (नपुं)--
=हृदय
= हृदय
= Heart
६) वह्निसन्तप्तम् >वह्निसन्तप्त (नपुं, समास:)--
• वह्नि: इव सन्तप्तम्।
= आगीसारखे तप्त
=अग्नि जैसा सन्तप्त/दाहक
= Hot like fire
= Hot like fire
७) त्रिविधम् >त्रिविध (वि, नपुं, समास:)
• तिस्र: विधा: प्रकारा: यस्य तत्।
= तीन प्रकारचे
= तीन प्रकार का
= Threefold
= Threefold
८) दुष्टलक्षणम् >दुष्टलक्षण (नपुं, समास:)--
दुष्ट के लक्षण• दुष्टस्य लक्षणम्।
= दुष्ट लक्षण
= दुष्ट लक्षण
= Sign indicating a villain
✓ प्रश्न--
१) दुष्टस्य मुखं कीदृशम् अस्ति?
२) दुष्टस्य वचः कीदृशम् अस्ति?
३) दुष्टस्य हृदयं कीदृशम् अस्ति?
४) कानि कानि दुष्टलक्षणानि वर्तन्ते?
✓ अन्वय--
पद्मदलाकारं मुखम्, चन्दनशीतलं वच:, वह्निसन्तप्तप्तं हृदयम् (इति) दुष्टलक्षणं त्रिविधं (वर्तते) ।
✓ अर्थ--
१) मराठी अर्थ--
दुष्ट माणसाचे तोंड कमळाच्या पाकळीसारखे सुंदर, बोलणे चंदनाप्रमाणे शीतल, आणि हृदय मात्र आगीसारखे तप्त /दाहक असते. हे दुष्ट माणसाचे तीन प्रकारचे लक्षण आहे.
२) संस्कृतार्थ:--
मुखं कमलदलम् इव सुन्दरम्, वच: चन्दनम् इव शीतलम्, किन्तु हृदयम् अग्नि: इव तप्तम् इत्येतानि त्रीणि दुष्टानां लक्षणानि वर्तन्ते।
३) हिंदी अर्थ--
जिसका चेहरा कमलफूल के समान सुंदर होता है , उसका बोलना चंदन जैसा शीतल (ठंडा) होता है किंतु हृदय अग्नि जैसा संतप्त होता है , यह दुष्ट के तीन लक्षण होते है ।
४) English Meaning--
The mouth is beautiful in shape like the lotus petal, the speech is soothing like the sandalwood, but the heart is hot like the fire-- this is the threefold sign indicating a villain.