११३) कर्मायत्तं फलं -------।।

कर्मायत्तं फलं पुंसां
बुद्धि: कर्मानुसारिणी।
तथापि सुधिया भाव्यं
सुविचार्यैव कुर्वता।।

पदच्छेद-- 
कर्मायत्तम्, फलम्, पुंसाम्, बुद्धि:, कर्मानुसारिणी, तथापि, सुधिया, भाव्यम्, सुविचार्य, एव, कुर्वता।

शब्दार्थ-- 

१) कर्मायत्तम् >कर्मायत्त (वि,नपुं, समास:)
• कर्मण: आयत्तम् (अधीनम्)।
= कर्मावर ( कृती) वर आधारित 
= कर्म के अधीन
= Dependent upon the action

२) फलम् >फल (नपुं)--
= फळ 
= (कर्म का) फल
= Fruit (of the action)

३) पुंसाम् >पुंस् (पुं)---
= मनुष्याचे
= मनुष्यों का
= Of men

४) बुद्धि: > बुद्धि (स्त्री)--
=बुध्दिमत्ता 
= बुद्धि
= The intellect

५) कर्मानुसारिणी >कर्मानुसारिन् >स्त्रियां कर्मानुसारिणी (समास:)--
• कर्म अनुसरति इति।
= कर्मांना अनुसरणारी 
= कर्मों का अनुसरण करनेवाली
= Following one's own actions.

६) तथापि (तथा+अपि,अ.)
=परंतु 
= तथापि
= Nevertheless

७) सुधिया >सुधी (पुं,भावे कर्ता)--
= बुध्दिमान माणसाने 
= बुद्धिमान मनुष्य ने
= The intelligent

८) भाव्यम् >भू (१प,भावे वि.)--
= असावे 
= होना चाहिए
= Should be

९) सुविचार्य (अ)--
=विचारमंथन केल्या नंतर 
= अच्छी तरह से विचार करके
= After thinking well

१०) एव (अ)--
= च
= ही
= Certainly

११) कुर्वता > कुर्वत् (भावे कर्तृवि.)---
=कर्म करणाऱ्याने
= कर्म करनेवाला
= Doer 

प्रश्न--
१) कीदृशं फलम् अस्ति?
२) पुंसां बुद्धिः कीदृशी भवति?
३) अतः सुधिया किं कर्तव्यम्?

अन्वय--
फलम् कर्मायत्तम् (अस्ति)। पुंसां बुद्धि: कर्मानुसारिणी (अस्ति)।तथापि सुधिया सुविचार्य एव कुर्वता भाव्यम् ।

अर्थ--

१) मराठी अर्थ–
मनुष्याच्या कर्माचे फळ हे त्या कर्मांवरच अवलंबून असते.आणि मनुष्याची बुध्दी त्याच्या गत कर्मांचा पाठपुरावा करत असते.तरी ही पूर्वकर्मांच्या फळांविषयी विचार मंथन करूनच मनुष्याने कृती करणे योग्य आहे.

२) संस्कृतार्थ:--
मनुष्यस्य फलं कर्मणः अधीनम् अस्ति। बुद्धिः (पूर्व-)कर्म अनुसरति। बुद्धिमन्तः कर्मयोगिनः सर्वदा विवेकेनेव कार्यम् संपादयन्ति 

३) हिंदी अर्थ-- 
मनुष्यों को मिलनेवाला फल उनके कर्मों के अधीन होता है। मनुष्य की बुद्धि भी कर्म का अनुसरण करती है (पूर्वकर्मों के संस्कारों के अनुसार ही बुद्धी काम करती है) तथापि बुद्धिमान मनुष्य ने खुद अच्छी तरह से सोच विचार करके ही कर्म करनेवाला होना चाहिए (सब भाग्य का खेल है ऐसा मान कर वह विचार किए बिना कर्म ना करें।)
४) English Meaning-- 
The fruit of the action is dependent on the action itself. And the intellect of man always follows the (impressions left by) his past actions. Yet the intelligent man should certainly do everything only after thinking it out well. (He should not leave anything to mere chance)