सीमन्तिनीषु का शान्ता
राजा कोऽभूद्गुणोत्तम:।
विद्वद्भि: का सदा वन्द्या
अत्रैवोक्तं न बुध्यते।।
राजा कोऽभूद्गुणोत्तम:।
विद्वद्भि: का सदा वन्द्या
अत्रैवोक्तं न बुध्यते।।
✓ पदच्छेद--
सीमन्तिनीषु, का, शान्ता, राजा,क:,अभूत्, गुणोत्तम:, विद्वद्भि: ,का,सदा,वन्द्या, अत्र, एव,उक्तम्, न, बुध्यते।
सीमन्तिनीषु, का, शान्ता, राजा,क:,अभूत्, गुणोत्तम:, विद्वद्भि: ,का,सदा,वन्द्या, अत्र, एव,उक्तम्, न, बुध्यते।
✓ शब्दार्थ--
१) सीमन्तिनीषु >सीमन्तिनी (स्त्री)--
= सौभाग्यवती/ सुवासिनी स्त्रियांमध्ये
= स्त्रियों मे
= Among women
२) का >किम् (स्त्री)--
=कोण
= कौन
= Who
३) शान्ता (स्त्री)--
= शा़त स्वभावी/ संयमी
= जितेन्द्रिय, शान्त
= Self-controlled
४) राजा >राजन् (पुं)--
=राजा
= राजा
= A king
५) क: >किम् (पुं)--
=कोणता
= कौन सा
= Who
६) अभूत् >भू (१प)--
=होऊन गेला आहे
= हो गया
= Was
७) गुणोत्तम: >गुणोत्तम (वि,पुं,समास:)--
• गुणै: उत्तम:।
=सर्वोत्तम गुण असलेला
= उत्तम गुणों से युक्त
= Of excellent qualities.
८) विद्वद्भि: >विद्वस् (पुं)--
= विद्वान व्यक्तींना
= विद्वज्जनों को
= By the erudite
९) सदा (अ)--
=सदैव
= सदैव
= Always
१०) वन्द्या (स्त्री)--
=वंदनीय
= वन्द्य
= Venerable
११) अत्र (अ)--
=इथे
= यहाँ
= Here
१२) एव (अ)--
=च
= ही
= Certainly
१३) उक्तम् >वच् (२प)--
=सांगितले आहे
= कहा गया है
= Told
१४) न बुध्यते >बुध् (४प)--
=पण कळत नाही
= पर मालूम नही पडता
= Are not recognized
✓ प्रश्न–
१) शान्ता केषु ?
२) राजा कीदृश:?
३) कै: वन्द्या ?
✓ अन्वय--
का सीमन्तिनीषु शान्ता (अस्ति)? क: गुणोत्तम: राजा अभूत्? का विद्वद्भि: सदा वन्द्या (अस्ति)? (एतत् सर्वम्) अत्र एव उक्तं (तथापि) न बुध्यते।
✓ अर्थ--
१) मराठी अर्थ–
सुवासिनी स्त्रियांमध्ये शांत स्वभावी संयमी स्री कोण आहे? सर्वोत्तम गुण असलेला कोणता राजा होऊन गेला आहे? विद्वान व्यक्तींना वंदनीय कोण आहे?
या प्रश्नांची उत्तरे प्रत्येक ओळीतील पहिला व शेवटचा वर्ण जोडून मिळतात पहिल्या प्रश्नाचे उत्तर पहिल्या ओळीतील पहिले अक्षर 'सी' व शेवटचे अक्षर ' ता' मिळून " सीता" असे आहे.त्याच प्रमाणे अन्य दोन उत्तरे " राम" आणि " विद्या" अशी मिळतात.
२) संस्कृतार्थ:--
सीमन्तिनीषु (स्त्रीषु )का शान्ता अस्त्ति ? गुणोत्तमः राजा कः अस्ति ? विद्वद्भिः का सदा वन्दनीया ? अत्र एव सर्वेषां उत्तराणि सन्ति किन्तु न बुध्यते।
सर्वेषां प्रश्नानां उत्तराणि वाक्यस्य प्रथमवर्णस्य तथा अन्तिमवर्णस्य मेलनेन प्राप्यन्ते। प्रथमप्रश्नस्य उत्तरम् अस्ति सीता। द्वितीयप्रश्नस्य उत्तरम् अस्ति रामः। तृतीयप्रश्नस्य उत्तरम् अस्ति विद्या।
३) हिंदी अर्थ--
स्त्रियों में जितेन्द्रिय कौन है? कौन सा राजा उत्तम गुणों से युक्त था? विद्वज्जनों को कौन सदा के लिए वन्द्य है? यहाँ पर ही कहा गया है लेकिन मालूम नहु पडता।
इन प्रश्नों का पहला और अन्तिम अक्षर जोडकर जो शब्द बनता है वह हर प्रश्न का उत्तर है। अत: तीन प्रश्नों के क्रमश: उत्तर है-- सीता, राम: और विद्या।
४) English Meaning--
Who is the self controlled one among women? Who was the king who possessed excellent qualities? Who is venerable to the erudites? The answers to these are given here only but are not recognized.
The answers can be had by combining the first and the last letter of each question viz सीता, राम:, and विद्या respectively.