१०८) मनोजवं मारुत-------।।

मनोजवं मारुततुल्यवेगं
जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम्।
वातात्मजं वानरयूथमुख्यं
श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये।।

पदच्छेद
 मनोजवम्, मारुततुल्यवेगम्, जितेन्द्रियम्, बुद्धिमताम्, वरिष्ठम्, वातात्मजम्, वानरयूथमुख्यम्, श्रीरामदूतम्, शरणम्, प्रपद्ये।

शब्दार्थ-- 

१) मनोजवम् >मनोजव (वि,पुं,समास:)--
• मनस: जव: (वेग:) इव जव: यस्य, तम्।
= मना प्रमाणे वेग असलेल्या 
= जिसकी गति मन की तरह है ,
= To the one whose speed is like that of the mind.

२) मारुततुल्यवेगम् >मारुततुल्यवेग (वि,पुं,समास:)--
• मारुतेन तुल्य:, मारुततुल्य:।
• मारुततुल्य: वेग: यस्य, तम्।
=वाऱ्याच्या वेगाशी ज्याची तुलना होऊ शकते अश्या 
=जिसका वेग वायु के समान है 
= To the one whose speed is comparable to that of the wind.

३) जितेन्द्रियम् >जितेन्द्रिय (वि,पुं,समास:)--
• जितानि इन्द्रियाणि येन, तम्।
= पंचेंन्द्रियांवर ताबा मिळविलेल्या 
=सभी इन्द्रियाँ जिस के वश में है / जो परम जितेंद्रिय है 
= To the one who has conquered the senses.

४) बुद्धिमताम् >बुद्धिमत् (वि,पुं)--
=बुध्दीमानांमध्ये
=बुद्धिमंतों में
= Among the intelligent

५) वरिष्ठम् >वरिष्ठ (वि, पुं)--
=सर्व श्रेष्ठ 
=सर्व श्रेष्ठ
= To the most excellent

६) वातात्मजम् >वातात्मज (पुं, समास:)--
• वातस्य आत्मज:, तम्।
=वायु पुत्र 
=वायु का पुत्र
= To the son of the Wind- god

७) वानरयूथमुख्यम् >वानरयूथमुख्य (पुं,समास:)--
• वानराणां यूथ:।
• वानरयूथस्य मुख्य:,तम्।
=वानरसेनेच्या प्रमुख 
=वानरसेना का प्रमुख
= To the one who is the leader of the flock of monkeys.

८) श्रीरायदूतम् >श्रीरामदूत (पुं,समास:)--
• श्रीरामस्य दूत:, तम्।
= श्रीरामदूताला 
=श्री रामदूत को
= To the ambassador of Rama

९) शरणम् (नपुं)--
=सर्वांच्या रक्षणकर्त्याला 
=शरण
= To the protector

१०) प्रपद्ये >प्र+पद् (४ आ)--
= शरण जाणे 
=लेता हूँ
= (I) take refuge/approach

प्रश्न--
१) मारुते: वेग: कस्य वेगेन तुल्य:?
२) मारुति: केषां वरिष्ठ:?
३) स: कस्य पुत्र:?
४) स: केषां यूथस्य मुख्य:?
५) स: कस्य दूत:?

अन्वय--
मनोजवम्, मारुततुल्यवेगम्, जितेन्द्रियम्, बुद्धिमतां वरिष्ठम्, वातात्मजम्, वानरयूथमुख्यम्, श्रीरामदूतम् (अहं) शरणम् प्रपद्ये।

अर्थ--

१) मराठी अर्थ–
मनप्रमाणे वेग असलेल्या , वाऱ्याच्या वेगाशी ज्याची तुलना होऊ शकते अश्या,पंचेंइंद्रियांवर ताबा मिळविलेल्या , बुध्दिमंतांमध्ये सर्व श्रेष्ठ अशा ,वायु पुत्र वानरसेना प्रमुख श्रीरामाचा दूत ,अशा सर्वाच्या रक्षणकर्त्याला( मारुती ला) मी शरण जातो.

२) संस्कृतार्थ:-- 
यस्य वेग: मनस: वेग: इव अथवा वायो: वेग: इव अस्ति , येन स्वस्य इन्द्रियाणि जितानि सन्ति ,य: बुद्धिमत्सु श्रेष्ठ: , वायुपुत्र:, वानरसमूहस्य प्रमुख: ,श्रीरामस्य दूत: च अस्ति, तं हनुमन्तं अहं शरणं प्राप्तोSस्मि।

३) हिंदी अर्थ–
जिसकी गति मन की तरह है , जिसका वेग वायु के समान है , जो परम जितेंद्रिय है और सभी बुद्धिमंतों में श्रेष्ठ है , जो वायु का पुत्र है और वानरसेना का प्रमुख है , ऐसे श्रीराम दूत की मै शरण लेता हूँ ।

४) English Meaning-- 
I take refuge in Hanuman, the ambassador of Rama, whose speed is comparable to that of the wind or the mind, who is the conqueror of the senses, the most excellent‌ among the intelligent, the son of the Wind-god, the leader of the flock of the monkeys.