निन्दन्तु नीतिनिपुणा यदि वा स्तुवन्तु
लक्ष्मी: समाविशतु गच्छतु वा यथेष्टम्।
अद्यैव वा मरणमस्तु युगान्तरे वा
न्याय्यात्पथ: प्रविचलन्ति पदं न धीरा:।।
अद्यैव वा मरणमस्तु युगान्तरे वा
न्याय्यात्पथ: प्रविचलन्ति पदं न धीरा:।।
✓ पदच्छेद--
निन्दन्तु, नीतिनिपुणा:, यदि, वा, स्तुवन्तु, लक्ष्मी:, समाविशतु, गच्छतु, वा, यथेष्टम्, अद्य, एव, वा, मरणम्,अस्तु, युगान्तरे, वा, न्याय्यात्, पथ:, प्रविचलन्ति, पदम्, न ,धीरा:।
निन्दन्तु, नीतिनिपुणा:, यदि, वा, स्तुवन्तु, लक्ष्मी:, समाविशतु, गच्छतु, वा, यथेष्टम्, अद्य, एव, वा, मरणम्,अस्तु, युगान्तरे, वा, न्याय्यात्, पथ:, प्रविचलन्ति, पदम्, न ,धीरा:।
✓ शब्दार्थ--
१) निदन्तु >निन्द् (१प)--
= निंदा करु देत
= निंदा करें
= May criticise
२) नीतिनिपुणा: >नीतिनिपुण (वि,पुं,समास:)--
• नीतौ निपुणा:।
= नीतिशास्त्र जाणणारे लोक
= नीतिशास्त्र के ज्ञाता
= Well-versed in the science of morality
३) यदि (अ)--
= जरी
= यद्यपि
= Even if
४) वा (अ)--
=किंवा
= या
= Or
५) स्तुवन्तु >स्तु (२प)--
=स्तुती करु देत
= स्तुति करें
= May praise
६) लक्ष्मी: >लक्ष्मी (स्त्री)--
=संपत्तीची देवता
= लक्ष्मी
= Wealth/the Goddess of wealth-- Laxmi
७) समाविशतु > सम्+आ+विश् (६प)---
=येऊ देत
= आयें
= May come
८) गच्छतु >गम् (१प)--
= जाऊ देत
= जायें
= May go
९) यथेष्टम् (अ)--
=तिच्या इच्छेप्रमाणे
= इच्छा के अनुसार
= As (she) pleases
१०) अद्य (अ)--
=आज
= आज
= Today
११) एव (अ)---
=खात्रीने
= ही
= Certainly
१२) मरणम् >मरण (नपुं)--
=मृत्यू
= मृत्यु
= Death
१३) अस्तु >अस् (२प)--
=येऊ दे
= आयें
= Let be
१४) युगान्तरे >युगान्तर (नपुं,समास:)--
• अन्यत् युगम्, तस्मिन्।
= युगा नंतर ( बऱ्याच काळानंतर)
= दूसरे युग में
= In another yuga
१५) न्याय्यात् >न्याय्य (वि, पुं)--
= न्याय्य (मार्गापासून)
= न्याय्य (मार्ग से)
= Just/righteous
१६) पथ: >पथिन्(पुं)--
=मार्गापासून
= मार्ग सें
= Way
१७) न प्रविचलन्ति >प्र+वि+चल् (१प)--
=ढळू देत नाहीत/ दूर जात नाहीत
= विचलित नही होने देते
= Don't take away/retract
१८) पदम् >पद (नपुं)--
=पाऊल
= पैर
= Foot
१९) धीरा: >धीर (पुं)--
=धैर्यवान मनुष्य
= धैर्यशील मनुष्य
= The courageous
✓ प्रश्न--
१) के निन्दन्तु अथवा स्तुवन्तु?
२) का समाविशतु अथवा गच्छतु?
३) मरणं कदा अस्तु?
१) कदा धीराः कस्मात् पदं न प्रविचलन्ति?
१) कदा धीराः कस्मात् पदं न प्रविचलन्ति?
✓ अन्वय--
यदि नीतिनिपुणा: निन्दन्तु वा स्तुवन्तु , लक्ष्मी: यथेष्टम् समाविशतु वा गच्छतु , मरणम् अद्य एव अस्तु वा युगान्तरे वा, धीरा: पदम् न्याय्यात् पथ: न प्रविचलन्ति ।
✓ अर्थ--
१) मराठी अर्थ–
नीतिनिपुण लोक धैर्यवान मनुष्याची निंदा करू देत किंवा स्तुती करु देत, धनसंपत्तीची देवी लक्ष्मी तिच्या इच्छेप्रमाणे त्यांच्या कडे येऊ देत अथवा जाऊ दे, मृत्यू खात्रीने आज होऊ दे किंवा बऱ्याच काळानंतर होऊ दे, धैर्यवान मनुष्याची पाउले न्याय मार्गापासून कधीच ढळत नाहीत.
२) संस्कृतार्थ:--
नीतिविशारदाः निन्दां प्रशसां वा कुर्युः। लक्ष्मीः यथेष्टं प्रसीदेत् वा अपगच्छेत्। मृत्युः अद्य विनाशयेत् वा युगान्तरे। धैर्यवन्तः कदापि मार्गच्युताः न भवन्ति।
३) हिंदी अर्थ–
नीतिशास्त्र के ज्ञाता निन्दा करे या प्रशंसा, लक्ष्मी आयें या इच्छानुसार जायें, आज मृत्यु हो जाय या दीर्घ काल के बाद दूसरे युग मे, धैर्यशील मनुष्य न्याय्य मार्ग से अपना पैर कभी हटाते नही है।
४) English Meaning--
Let those who are well-versed in the moral sciences may criticise or praise ; let the Goddess of wealth --Laxmi may come or go as she pleases; let there be death today or in another yuga, the courageous people never retract their feet from the path of righteousness.