कीटोऽपि सुमन:सङ्गा-
दारोहति सतां शिर:।
अश्मापि याति देवत्वं
महद्भि: सुप्रतिष्ठित:।।
दारोहति सतां शिर:।
अश्मापि याति देवत्वं
महद्भि: सुप्रतिष्ठित:।।
✓ पदच्छेद--
कीट:, अपि, सुमन:सङ्गात् , आरोहति, सताम् , शिर:, अश्मा, अपि, याति, देवत्वम्, महद्भि:, सुप्रतिष्ठित:।
कीट:, अपि, सुमन:सङ्गात् , आरोहति, सताम् , शिर:, अश्मा, अपि, याति, देवत्वम्, महद्भि:, सुप्रतिष्ठित:।
✓ शब्दार्थ--
१) कीट: >कीट (पुं)--
= कीटक
= कीटक/कीड़ा
= Insect
२) अपि (अ)---
= देखील
= भी
= Also
३) सुमन:सङ्गात् >सुमन:सङ्ग(पुं,समास:)--
• सुमनोभि: सङ्ग:, तस्मात्।
= फुलांशी संगत केल्यामुळे
=फूलों का संग करने से
= By association with the flowers
४) आरोहति >आ+ रुह् (१प)--
= आरूढ होतो
=आरुढ होता है /चढता है
= Ascends/climbs up
५) सताम् >सत् (पुं)--
= सज्जनांच्या
=सज्जनों के
= Of the righteous people
६) शिर: >शिरस् (नपुं)--
= डोक्यावर
= मस्तक पर
= On the head
७) अश्मा >अश्मन् (पुं)--
= दगड
=पत्थर
= A stone
८) याति >या (२प)--
= प्राप्त करतो
=प्राप्त होता है
= Attains
९) देवत्वम् >देवत्व (नपुं)--
= देवपण
=देवत्व को /ईश्वरत्व को
= Godliness
१०) महद्भि:>महत् (पुं)--
= महान लोकांनी
=महान लोगों ने
= By the great people
११) सुप्रतिष्ठित: >सुप्रतिष्ठित (पुं)---
= उत्तम रीतीने प्राणप्रतिष्ठा केलेला
=उत्तम रीती से प्राणप्रतिष्ठा किया हुआ
= Consecrated properly
✓ प्रश्न--
१) कीटः कस्य सङ्गात् सतां शिरः आरोहति?
२) कीदृशः अश्मा देवत्चं याति?
✓ अन्वय--
कीट: अपि सुमन:सङ्गात् सताम् शिर: आरोहति। महद्भि: सुप्रतिष्ठित: अश्मा अपि देवत्वम् याति।
✓ अर्थ--
१) मराठी अर्थ--
फुलांच्या संगतीत राहिल्याने क्षुद्र अशा कीटकालाही सज्जनांच्या मस्तकावर आरूढ होण्याचे भाग्य मिळते. महाजनांनी चांगल्या रीतीने प्राणप्रतिष्ठा केलेल्या दगडालाही देवपण प्राप्त होते.
२) संस्कृतार्थ:--
पुष्पेषु गुञ्जन्तः कीटाः पुष्पैः सङ्गात् सज्जनेन मस्तके धार्यन्ते। तेन कीटाः अपि सम्मानं लभन्ते। तथैव महापुरुषैः प्रतिष्ठिता शिला अपि देवत्वं प्राप्नोति।
३) हिंदी अर्थ--
फूलों के संग रहने से क्षुद्र कीड़े को भी सज्जनों के मस्तक पर आरुढ होने का भाग्य मिलता है । महान लोगों नेउत्तम रीती से प्राणप्रतिष्ठा किये हुए पत्थर को भी देवत्व प्राप्त होता है ।
४) English Meaning--
An insect also ascends the head of the righteous people by its association with the flowers. A stone also is deified when it is consecrated by the great people