श्लोकभारती: १०१) एकदन्तं महाकायं---।।

एकदन्तं महाकायं
लम्बोदरं गजाननम्।
विघ्ननाशकरं देवं
हेरम्बं प्रणमाम्यहम्।।

✓ पदच्छेद--
एकदन्तम् , महाकायम्, लम्बोदरम्, गजाननम्, विघ्ननाशकरम् , देवम्, हेरम्बम्, प्रणमामि, अहम्।

✓ शब्दार्थ--

१) एकदन्तम् >एकदन्त (पुं,समास:)-
• एक: दन्त: यस्य, तम्।
= एकच मोठा दात असलेला
= जिसका एक (बडा) दात है उसे।
= To the one (big) toothed God

२) महाकायम् >महाकाय (पुं, समास:)--
• महान् काय: यस्य स:, तम्।
=मोठ्या आकाराचे शरीर असलेला
= जिसका मोटा शरीर है उसे
= To the one who has a huge body

३) लम्बोदरम् >लम्बोदर (पुं,समास:)--
• लम्बम् उदरं यस्य, तम्।
= मोठ्या पोटाच्या
= जो बडे पेट वाला है उसे

= To the one who has a large belly

४) गजाननम् >गजानन (पुं,समास:)--
• गजस्य आननम् इव आननं यस्य, तम्।
=हत्तीच्या तोंडा प्रमाणे ज्याचे मुख आहे त्याला
= हत्ती के मुख के जैसा जिसका मुख है उसे।
= To the one who has a face as that of an elephant

५) विघ्ननाशकरम् >विघ्ननाशकर (पुं, समास:)--
• विघ्नस्य नाश:, विघ्ननाश:।
• विघ्ननाशं करोति इति, तम्।
=संकटनाशकाला( गजाननाला)
= संकटों का नाश करनेवाले को
= To the one who destroys calamities

६) देवम् >देव (पुं)--
= देवाला
= देव को
= To the God

७) हेरम्बम् >हेरम्ब (पुं)--
हे शिवे रम्बति इति (गणेशनाम)--
=गणपतीला
= गणेश को
= To the God, Ganesha

८) प्रणमामि >प्र+ नम् (१प)--
= मी नमस्कार करतो.
= नमस्कार करता हूँ।
=( I) bow down

९) अहम् >अस्मद् --
=मी
= मै
= I

✓ प्रश्न--
१) श्लोके गजाननाय कानि कानि विशेषणपदानि प्रयुक्तानि?
२) अहं कं प्रणमामि?
३) हेरम्बः इति कस्य अपरं नाम?

✓ अन्वय--
अहम् एकदन्तम् महाकायम् लम्बोदरम् गजाननम् विघ्ननाशकरम् देवम् हेरम्बम् प्रणमामि ।

✓ अर्थ--

१) मराठी अर्थ–
ज्याला एकच मोठा दात आहे, ज्याचे शरीर मोठ्या आकाराचे आहे, ज्याचे मुख हत्तीच्या तोंडासारखे आहे, जो संकटनाशक आहे अशा हेरम्बाला( गणपतीला) मी नमस्कार करतो.

२) संस्कृतार्थ:--
एक: दन्त: यस्य तम् , महान् काय: यस्य तम्, लम्बम् उदरं यस्य तम्, गजस्य आननम् इव आननं यस्य तम् ,यः विघ्ननाशं करोति तम् हेरम्बं श्रीगणेशं नमामि।

३) हिंदी अर्थ--
जिसका एक ही बडा दात है, जिसका शरीर स्थूल है, जिसका पेट बडा है, जिसका मुख हाथी के मुख जैसा है, जो विघ्नों का नाश करनेवाला है उस हेरम्ब (गणेश)देव को मैं नमन करता हूँ।

४) English Meaning–
I bow down to the God Ganesha, who has only one big tooth, whose body is huge, whose belly is large , whose countenance resembles that of an elephant and who destroys calamities.