७६) माता शत्रु: ------।।

माता शत्रु: पिता वैरी
येन बालो न पाठित:।
न शोभते सभामध्ये
हंसमध्ये बको यथा।।

पदच्छेद -- 
माता, शत्रु:, पिता,वैरी, येन, बाल:, न पाठित:, न, शोभते, सभामध्ये, हंसमध्ये, बक:, यथा।

शब्दार्थ-- 

१) माता > मातृ (स्त्री)--
= आई
= माँ
= Mother

२) शत्रु: >शत्रु (पुं)--
=शत्रु
=शत्रु
= Enemy

३) पिता >पितृ (पुं)--
= वडील 
=बाप
= Father

४) वैरी >वैरिन् (पुं)--
=शत्रु 
=शत्रु
= Enemy

५) येन >यद् (पुं)--
=ज्याने
=जिसने
= By whom

६) बाल: >बाल (पुं)--
=बालक
=बालक
= Child

७) न पाठित: >पठ् (१प)--
= शिकविले नाही
=सिखाया नही
= Not educated

८) न शोभते >शुभ् (१आ)--
= शोभून दिसत नाही 
=शोभा नही देता
= Doesn't look good

९) सभामध्ये >सभामध्य (पुं,समास:)--
• सभाया: मध्य:(अन्तराल:), तस्मिन्।
= शहाण्या लोकांच्या सभेत 
=सुजान लोगों की सभा में
= In the assembly of the wise

१०) हंसमध्ये >हंसमध्य (पुं, समास:)--
• हंसानां मध्य: (अन्तराल:), तस्मिन्।
=हंसांच्या समुहात 
=हंसों के समूह में
= Among the swans

११) बक: > बक(पुं)--
=बगळा
=बगुला
= Heron

प्रश्न--
१) सभामध्ये कः न शोभते?
२) कीदृशी माता बालस्य शत्रुः भवति?
३) कीदृशः पिता बालस्य शत्रुः भवति?

अन्वय-- 
येन बाल: न पाठित: (स:) पिता (बालस्य) वैरी (तस्य) माता (अपि) शत्रु:। हंसमध्ये यथा बक: (न शोभते , तथा स: बाल:) सभामध्ये न शोभते।

अर्थ--

१) मराठी अर्थ-- 
जे आई वडील आपल्या मुलाला शिक्षण देत नाहीत ते त्या मुलाचे शत्रू असतात ,कारण अशिक्षित मूल (शहाण्या लोकांच्या) सभेत शोभून दिसत नाही जसे हंसांच्या समूहात बगळा शोभून दिसत नाही.

२) संस्कृतार्थ:-- 
यथा हंसेषु बकः न शोभते तथा अशिक्षितः बालः पण्डितानां सभायां न शोभते। तस्य पितरौ वैरिणौ एव स्तः।

३) हिंदी अर्थ--
जो माँ बाप अपने बच्चों को सिखाते नही वह उन बच्चों के शत्रु होते है , क्यों की अशिक्षित बच्चे ( लडके ) सुजान लोगों की सभा में शोभते नही है जैसे हंसों के समूह में बगुला शोभा नही देता है ।

४) English Meaning--
 The father and mother who don't educate their child are like his enemies. Because the child doesn't 
look good in the assembly of the wise just as a heron doesn't look good among a flock of swans.