६१) दुर्जनेन समं ------।।

दुर्जनेन समं सख्यं
प्रीतिं चापि न कारयेत्।
उष्णो दहति चाङ्गार:
शीत: कृष्णायते करम्।।

✓ पदच्छेद-- 
दुर्जनेन, समम्, सख्यम्, प्रीतिम्, च, अपि, न, कारयेत्, उष्ण:, दहति, च ,अङ्गार:, शीत:, कृष्णायते, करम्।

✓ शब्दार्थ-- 

१) दुर्जनेन >दुर्जन (पुं)--
= दुर्जना (सह)
=दुर्जन के साथ 
= With the crooked person

२) समम् (अ)--
= सह
= साथ
= With

३) सख्यम् >सख्य (नपुं)--
= मैत्री
=मैत्री
= Friendship

४) प्रीतिम् >प्रीति (स्त्री)--
= प्रेम
=प्रेम/प्रीती
= Love/affection

५) च (अ)--
= आणि
=और
= And

६) न (अ)--
= नको
=नही
= Not

७) न कारयेत् >कृ (८प)--
(स्वार्थे णिच् प्रत्यय:। अत: कुर्यात् इति अर्थ:)
= करू नये
= करनी नही चाहिये ।
= Should not be done

८) उष्ण: >उष्ण (वि,पुं)--
= गरम
=तप्त
= Hot

९) दहति >दह् (१प)--
= जाळतो
=जलाता है ।
= Burns

१०) अङ्गार:>अङ्गार (पुं)--
= निखारा (कोळसा) 
=कोयला
= Cinder (coal)

११) शीत: >शीत (वि,पुं)--
= थंड
=ठंडा
= Cold

१२) कृष्णायते >कृष्ण (वि) >कृष्णाय (नामधातु:)--
= काळा करतो
=काले करता है ।
= Blackens

१३) करम् >कर (पुं)--
=हात (हाताला)
=हाथ
= Hands

✓ प्रश्न--
१) दुजनेन समं किं किं न कारयेत्?
२) उष्णः अङ्गारः किं करोति?
३) शीतः अङ्गारः किं करोति?

✓ अन्वय--
दुर्जनेन समम् सख्यम् प्रीतिम् च अपि न कारयेत्। (पश्यन्तु) उष्ण: अङ्गार: करं दहति शीत: च (करं) कृष्णायते।

✓ अर्थ--

१) मराठी अर्थ-- 

दुर्जनाबरोबर मैत्री आणि प्रीती कधीही करू नये. पहा-- कोळसा (निखारा) उष्ण असताना भाजून काढतो आणि थंड झाला तरी हात काळेच करतो.(म्हणून जसा त्याच्याशी कोणत्याही स्थितीत संपर्क येणे नुकसानकारक तसेच दुर्जनाबाबतही समजावे)

२) संस्कृतार्थ:-- 

दुर्जनजनै: सह मित्रतां तथा प्रीतिं कदापि न कुर्यात्l यथा प्रज्वलकाष्ठ:(अङ्गार:) उष्ण: अस्ति तदा दहतिl शीत: अस्ति तदा हस्तं कृष्णायतेl दुर्जनानां सङ्ग: सदा त्यजनीय:।

३) हिंदी अर्थ--

दुर्जन के साथ मैत्री और प्रीती कभी करनी नही चाहिये । कोयला तप्त रहते जला डालता है और ठंडा होनेपर हाथ काले कर देता है । ( दुर्जन के साथ किसी भी प्रकार का संबंध घातक ही होता है )

४) English Meaning-- 

One should not be friends with or affectionate towards a crooked person. See-- when the coal is hot it burns the hands and when it cools down it blackens them.