ईर्ष्यी घृणी त्वसन्तुष्ट:
क्रोधनो नित्यशङ्कित:।
परभाग्योपजीवी च
षडेते दु:खभागिन:।।
क्रोधनो नित्यशङ्कित:।
परभाग्योपजीवी च
षडेते दु:खभागिन:।।
✓ पदच्छेद--
ईर्ष्यी, घृणी, तु, असन्तुष्ट:, क्रोधन:, नित्यशङ्कित:, परभाग्योपजीवी , च, षट्, एते, दु:खभागिन:।
ईर्ष्यी, घृणी, तु, असन्तुष्ट:, क्रोधन:, नित्यशङ्कित:, परभाग्योपजीवी , च, षट्, एते, दु:खभागिन:।
✓ शब्दार्थ--
१) ईर्ष्यी > ईर्ष्यिन् (वि, पुं)--
= इतरांचा मत्सर/ द्वेष करणारा
= ईर्ष्या करने वाला/मत्सरी
= Jealous
२) घृणी >घृणिन् (वि, पुं)--
=तिरस्कार करणारा
= तिरस्कार से युक्त
= Hateful
३) तु (अ)--
= आणि
= और
= Also
४) असन्तुष्ट: >असन्तुष्ट (वि, पुं)---
=असमाधानी
= असन्तुष्ट
= Dissatisfied
५) क्रोधन: >क्रोधन (वि,पुं)--
=संतापी/ तापट स्वभावाचा
= क्रोधी
= Irate
६) नित्यशङ्कित: >नित्यशङ्कित (वि, पुं, समास:)--
• नित्यं शङ्कित:।
=साशंक वृत्तीचा
= सदैव आशंकाओं से घिरा।
= Always doubtful
७) परभाग्योपजीवी > परभाग्योपजीविन् (वि, पुं,समास:)--
• परस्य भाग्यं परभाग्यम्।
• परभाग्ये उपजीवति इति।
=इतरांच्या जिवावर जगणारा
= दूसरों के भाग्य पर जीनेवाला
= Living off on the fortune of others.
८) षट् >षष् (वि)---
= सहा
= छह
= Six
९) एते >एतद् (पुं)--
=हे
= ये
= These
१०) दु:खभागिन: >दु:खभागिन् (वि, पुं, समास:)--
• दु:खं भजन्ते इति।
=दु:खाचे वाटेकरी
= दु:ख भोगनेवाले
= Subject to sorrow/unhappiness
✓ प्रश्न--
१) के षड् जनाः दुःखभागिनः?
✓ अन्वय-- ईर्ष्यी, घृणी, असन्तुष्ट:,क्रोधन:, नित्यशङ्कित:, परभाग्योपजीवी तु एते षट् दु:खभागिन: सन्ति।
✓ अर्थ--
१) मराठी अर्थ–
इतरांचा मत्सर ( द्वेष) करणारा , तिरस्कार करणारा, सदैव असमाधानी असणारा, संतापी ( तापट) स्वभावाचा, साशंक वृत्तीचा आणि इतरांच्या जिवावर जगणारा ही सहा प्रकारची माणसे दु:खाचे वाटेकरी होतात.
२) संस्कृतार्थ:--
ईर्ष्यायुक्ताः घृणायुक्ताः, असंतुष्टाः क्रोधिनः , नित्यं शङ्काग्रस्ताः, परावलम्बिनः च षड्विधाः जनाः भाग्यहीनाः दुःखिनः एव सन्ति।
३) हिंदी अर्थ--
दूसरों से ईर्ष्या का भाव रखनेवाला, दूसरों का तिरस्कार कनेवाला, सदा असन्तुष्ट रहनेवाला, क्रोधी, सदैव आशङ्कांओ से घिरा हुआ और दूसरों के भाग्यपर गुजारा करनेवाला ये छह मनुष्य दु:ख के भागी होते है।
४) English Meaning--
One who is jealous, hateful, always dissatisfied, irate or always full of doubts and one who lives off on the fortune of others --these six kinds of persons are subject to unhappiness.