न प्रहृष्यति सन्माने
नापमाने च कुप्यति।
न क्रुद्ध: परुषं ब्रूयात्
स वै साधूत्तम: स्मृत:॥
नापमाने च कुप्यति।
न क्रुद्ध: परुषं ब्रूयात्
स वै साधूत्तम: स्मृत:॥
✓ पदच्छेद--
न, प्रहृष्यति, सम्माने, न, अपमाने, कुप्यति, न, क्रुद्ध:, परुषम्, ब्रूयात्, स:, वै, साधूत्तम:, स्मृत:।
✓ शब्दार्थ--
१) न प्रहृष्यति >प्र+हृष् (४प)--
= आनंदित होत नाही
= हर्षित नही होता
= Doesn't feel overly happy
२) सम्माने >सम्मान (पुं)--
= सन्मान झाल्यावर
= सम्मानित होते हुए
= While being honoured
३) अपमाने >अपमान (पु)--
= अपमान झाल्यावर
= अपमान होने से
= While being insulted
४) न कुप्यति >कुप् (४प)--
= रागवत नाही
= क्रोधित नही होता
= Doen't get angry
५) न ब्रूयात् >ब्रू (२प)--
= बोलत नाही
= बोलता नही है
= Doen't speak
६) परुषम् >परुष (वि. नपुं)--
=कठोर
=कठोर
= Harsh
७) स: >तद् (पु)--
= तो
= वह
= He
८) वै (अ)--
= पादपूरणार्थक अव्यय
= पादपूरणार्थक अव्यय
= An explative
९) साधूत्तम: > साधूत्तम (पुं,समास:)--
• उत्तम: साधु:।
= उत्तम सज्जन
=उत्तम सज्जन
= Excellent righteous person
१०) स्मृत: >स्मृत (वि,पुं)--
= म्हंटला जातो
= कहा जाता है
= Is said
✓ प्रश्न--
१) साधूत्तमस्य कानि लक्षणानि?
✓ अन्वय--
(य:) सम्माने न प्रहृष्यति, अपमाने न कुप्यति, क्रुद्ध: (भूत्वा) परुषं न ब्रूयात् स: वै साधूत्तम: स्मृत:।
✓ अर्थ--
✓ अर्थ--
१) मराठी अर्थ--
जो सन्मान झाल्याने आनंदून जात नाही, आणि अपमानाने रागवत नाही; जो क्रुद्ध होऊन कठोर वचने बोलत नाही तोच उत्तम सज्जन होय असे म्हणतात.
२) संस्कृतार्थ:--
य: सम्मानित: भूत्वा हर्षित: अथवा अपमानेन क्रुद्ध: न भवति, अथवा क्रोधेन कठोरवचनानि न वदति, स: उत्तम: सज्जन: इति कथ्यते।
३) हिंदी अर्थ--
जो सम्मान होने से अत्यधिक आनंद नही मनाता है ना ही अपमानित होने से क्रोध प्रकट करता है, जो क्रोधवश होकर कठोर वचन नही बोलता है उसे ही उत्तम सज्जन कहा जाता है।
४) English Meaning--
He doesn't feel overly happy if he is honoured, and doesn't get angry upon being insulted and never utters harsh words because of anger is said to be the excellent righteous person.