रूपयौवनसम्पन्ना
विशालकुलसम्भवा:।
विद्याहीना न शोभन्ते
निर्गन्धा इव किंशुका:।।
विशालकुलसम्भवा:।
विद्याहीना न शोभन्ते
निर्गन्धा इव किंशुका:।।
✓ पदच्छेद--
रूपयौवनसम्पन्ना:, विशालकुलसम्भवा:, विद्याहीना:, न, शोभन्ते, निर्गन्धा: इव, किंशुका:।
✓ शब्दार्थ--
१) रूपयौवनसम्पन्ना: >रूपयौवनसम्पन्न (पुं, समास:)--
• रूपं च यौवनं च, रूपयौवने।
• रूपयौवनाभ्यां सम्पन्ना:।
= रूपयौवसंपन्न
= रुपयौवनसम्पन्न
= Bestowed with good looks and youth
२) विशालकुलसम्भवा: >विशालकुलसम्भव (पुं,समास:)--
• विशालं कुलम्।
• विशालकुले सम्भवन्ति इति।
=श्रेष्ठ कुळात जन्मलेला
=श्रेष्ठ कुल में जन्म लिया हुआ
= Born in a grand lineage
३) विद्याहीना: >विद्याहीन (पुं,समास:)--
• विद्यया हीना:।
= अशिक्षित
=विद्याविहीन
= Devoid of knowledge
५) न शोभन्ते >शुभ् (१आ)--
=शोभून दिसत नाही
=शोभा नही देता
= Do not look beautiful/do not shine.
=शोभून दिसत नाही
=शोभा नही देता
= Do not look beautiful/do not shine.
६) निर्गन्धा: >निर्गन्ध (वि, पुं, समास:)--
• निर्गत: गन्ध: येभ्य: ते।
=सुगंधहीन
=गंधहीन
= Devoid of fragrance
७) इव (अ)--
= च्या प्रमाणे
=के समान/की तरह
= Like
८) किंशुका: >किंशुक (पुं)--
= पळसाचे फुल
=केसुडे के फूल
= Flowers of the 'flame of the forest' tree/ butea frondosa
✓ प्रश्न--
१) किंशुकाः कीदृशाः भवन्ति?
२) कीदृशाः जनाः न शोभन्ते?
✓ अन्वय--
निर्गन्धा: किंशुका: इव रूपयौवनसम्पन्ना: विशालकुलसम्भवा: (किन्तु) विद्याहीना: न शोभन्ते ।
✓ अर्थ--
१) मराठी अर्थ--
जसे सुगंधहीन पळसाचे फूल ( सुंदर रंगाचे असले तरी) शोभून दिसत नाही त्या प्रमाणेच उच्च कुळात जन्मालेला रूपवान तरूण पुरुष जर अशिक्षित असेल तर शोभून दिसत नाही
२) संस्कृतार्थ:--
यद्यपि युवापुरूषः रुपवान् महाकुले लब्धजन्मा अस्ति , किन्तु सः विद्याहीनः न शोभते। यथा मनोहराः किंशुकाः गन्धहीनाः अतः न शोभन्ते।
३) हिंदी अर्थ--
रुप सम्पन्न , यौवनसम्पन्न एवं श्रेष्ठ कुल में जन्मा हुआ व्यक्ति अगर विद्याविहीन होगा तो वह गंधहीन केसुडे के फूल की तरह शोभा नही देता है ।
४) English Meaning--
Even if they be bestowed with good looks and youth, and be born in a grand lineage, the persons devoid of knowledge don't look beautiful just as the flowers of the 'flame of the forest' tree (butea frondosa) which are
devoid of any fragrance (even if they have a beatiful colour)
devoid of any fragrance (even if they have a beatiful colour)