९०) मातृवत् परदारेषु----।।

मातृवत् परदारेषु
परद्रव्येषु लोष्टवत्।
आत्मवत्सर्वभूतेषु
य: पश्यति स पण्डित:।।

पदच्छेद-- 
मातृवत् , परदारेषु, परद्रव्येषु, लोष्टवत्, आत्मवत् ,सर्वभूतेषु, य: , पश्यति, स:,पण्डित:।

शब्दार्थ-- 

१) मातृवत् (अ)--
= आई प्रमाणे
= माँ के जैसा
= Like a mother

२) परदारेषु >परदार (पुं,समास:)---
• परेषां दारा:, तेषु।
=दुसऱ्याच्या पत्नी बरोबर 
=दूसरे की पत्नी के विषय में
= In case of the wife of other person 

३) परद्रव्येषु > परद्रव्य (नपुं,समास:)--
• परेषां द्रव्याणि, तेषु।
= दुसऱ्याच्या संपत्ती विषयी 
= दूसरों के धन के विषय में।
= Regarding the wealth of others.

४) लोष्टवत् (अ)--
=माती प्रमाणे
= मिट्टी के ढेर जैसे
= (Worthless) like a lump of earth

५) आत्मवत् (अ)--
=स्वतः प्रमाणे 
= खुद के जैसे
= Like one's own self

६) सर्वभूतेषु >सर्वभूत (नपुं)--
=सर्व प्राणीमात्रां बाबत
= सभी जीवों के विषय में।
= In case of all beings

७) य: > यद् (पुं)--
=जो
= जो
= Who

८) पश्यति >दृश् (१प)--
= पहातो / वागतो
= देखता है/व्यवहार करता है
= Looks upon/behaves

९) स: >तद् (पुं)--
=तो
= वह
= He

१०) पण्डित: > पण्डित (पुं)--
=ज्ञानी 
= ज्ञानी
= A man of wisdom

प्रश्न--
१) पण्डितः परदारेषु कथं पश्यति?
२) पण्डितः परद्रव्येषु कथं पश्यति?
३) पण्डितः सर्वभूतेषु कथं पश्यति?
४) पण्डितलक्षणानि लिखत।

अन्वय-- य: परदारेषु मातृवत् पश्यति, परद्रव्येषु लोष्टवत् (पश्यति), सर्वभूतेषु (च) आत्मवत् (पश्यति) स: पण्डित: (अस्ति)।

अर्थ--

१) मराठी अर्थ–
जो माणूस परस्त्रीशी आई मानून वागतो,परक्याची संपत्ती मातीप्रमाणे तुच्छ मानतो,जो सर्व प्राणीमात्रांना स्वतःप्रमाणे मानून त्यांच्याशी व्यवहार करतो तोच खरा ज्ञानी मनुष्य होय.

२) संस्कृतार्थ:-- 
यस्य कृते परदारा  मातेव अस्ति , यस्य कृते परधनं मृत्तिकया समम् भवति ,यः सर्वभूतेषु आत्मवत् व्यवहरति सः पुरुषः पण्डितः अस्ति।
 
३) हिंदी अर्थ-- 
दूसरे की पत्नी के बारे मे जो माँ समान बर्ताव करता है, दूसरे के धन को जो मिट्टी के ढेर जैसा तुच्छ समझता है; जो सभी जीवों को अपने जैसा मानकर व्यवहार करता है वही ज्ञानी मनुष्य होता है।

४) English Meaning-- 
He who looks upon the wife of another person as one's own mother; considers the wealth of others as worthless as a mere lump of earth and who looks upon all beings as his own Self is indeed the man of wisdom.