४२) नास्ति शत्रु: ------।।

नास्ति शत्रु: प्रकृत्यैव 
न च मित्रं कदाचन।
सुखदं मित्रमित्युक्तं
दु:खदा: शत्रव: स्मृता:।।

✓ पदच्छेद-- 
न , अस्ति,शत्रु:, प्रकृत्या , एव, न,च, मित्रम्, कदाचन, सुखदम्, मित्रम्, इति, उक्तम्, दु:खदा:, शत्रव:, स्मृता:।।

✓ शब्दार्थ-- 

१) न (अ)--
= नाही 
= नही
= Not

२) अस्ति >अस्(२प)--
= आहे 
=है
= Is

३) शत्रु: >शत्रु (पुं)--
= शत्रु 
=शत्रु
= Enemy

४) प्रकृत्या >प्रकृति (स्त्री)--
= पूर्वीपासून 
=पहले से 
= By nature

५) एव (अ)--
= असे
=ऐसा
= Verily

६) च (अ)--
= आणि 
=और
= And

७) मित्रम् >मित्र (नपुं)--
= मित्र 
=मित्र
= Friend

८) कदाचन (अ)--
= कधीही 
=कभी भी
= Ever

९) सुखदम् >सुखद (नपुं, समास:)
• सुखं ददाति इति।
= सुख देणारे 
=सुख देनेवाले को
= Giving happiness

१०) इति (अ)--
= असे
=ऐसा
= Thus

११) उक्तम् >उक्त (वि)--
= म्हटले जाते 
=कहा जाता है ।
= Is said

१२) दु:खदा: >दु:खद (पुं, समास:)--
• दु:खं ददति इति।
= दुःख देणारे 
=दुःख देनेवाले
= Giving sorrow

१३) शत्रव: >शत्रु(पुं)--
= शत्रु 
=शत्रु
= Enemies

१४) स्मृता: >स्मृत (वि)--
= स्मृती ग्रंथात म्हटले आहे 
=स्मृती का कहना है ।
= Are declared in the law books.

✓ प्रश्न--
१) के प्रकृत्या न सन्तीति कवे: मतम्?
२) मित्रम् किम्?
३) शत्रव: के?

✓ अन्वय-- 
प्रकृत्या एव शत्रु: मित्रं च कदाचन न अस्ति। सुखदं मित्रम् इति उक्तं दु:खदा: शत्रव: स्मृता:। 

✓ अर्थ--

१) मराठी अर्थ-- 
पूर्वीपासून कुणीही कोणाचा मित्र किंवा शत्रु कधीच नसतो. सुख देणाऱ्यास मित्र असे म्हटले जाते तर दुःख देणाऱ्यास शत्रु असे स्मृती ग्रंथात म्हटले आहे.

२) संस्कृतार्थ:-- 
निसर्गत: एव कोऽपि कस्यापि शत्रु: मित्रं वा न वर्तते। य: सुखं ददाति स: मित्रं तथा ये दु:खदायका: ते शत्रव: इति उच्यन्ते।

३) हिंदी अर्थ-- 

पहले से कोई भी किसी का मित्र या शत्रु नही होता है । सुख देनेवाले को मित्र कहा जाता है और दुःख देनेवाले को शत्रु कहा जाता है , ऐसा स्मृती का कथन है ।

४) English Meaning-- 
Verily neither the enemy nor the friend are ever by nature. That person who gives us happiness is called a friend and those who give us sorrow are our enemies --such is the declaration of the law books.